კავკასიონის მთიანეთი მოიცავს მრავალ
ქედს, ხეობასა და ქვაბულს. საქართველოს ფარგლებში გამოიყოფა მეორე თანრიგის
ოროგრაფიული ერთეულები: ა) კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედი. კავკასიონის
თავისებურება სხვა მთიანეთებთან შედარებით ის არის, რომ მას მთელ სიგრძეზე
გასდევს უწყვეტი წყალგამყოფი თხემი, რომელიც მაქსიმალურ სიმაღლეს (4300-5068 მ)
 სვანეთ-რაჭის ფარგლებში აღწევს (მთები შხარა, ბაბისმთა, ჭანჭახი და სხვ.).
სვანეთის დასავლეთით მთავარი ქედის უმაღლესი მწვერვალია დომბაი-ულგენი (4064
მ), ხოლო რაჭის აღმოსავლეთით - მწვერვალი ხალაწა (3938 მ); ბ. კავკასიონის
სამხრეთით გასწვრივი და განივი ქედები - გაგრის, ბზიფის, ჩხალთის, კოდორის,
შდავლერის, ცალგამის, ულვარ-ზაგარის, სვანეთის, ეგრისის, ლეჩხუმის, შოდის,
კედელის, რაჭის, ჯავის, ხარულის, ალევის (ლომის-ალევის), მთიულეთის,
გუდამაყრის, ქართლის, კახეთისა და სხვ. მათი უმაღლესი მწვერვალები 3000-4000 მ
აღწევენ (სვანეთის ქედზე მწვერვალი ლაპილი 4010 მ); გ) კავკასიონის ქედის
ჩრდილოეთით გასწვრივი და განივი ქედები - ხოხის, ყუროს, შავანის, კიდეგანის,
ხევსურეთის, აწუნთის, პირიქითის ანუ თუშეთის. ხოხისა და პირიქითის ქედებზე
ამართულია, შესაბამისად,
 აღმოსავლეთ საქართველოს უმაღლესი მწვერვალი
მყინვარწვერი (5033 მ) და აღმოსავლეთ კავკასიონის უმაღლესი მწვერვალი
ტებულოსმთა ანუ დაქუეხი (4493 მ); დ) კავკასიონის ორივე კალთის მდინარეები
ღრმა, ციცაბოფერდობიან ხეობებში მიედინება, რომლებიც გარკვეულ მონაკვეთებში
გრანდიოზულ კლდეკარებს ქმნიან (დარიალის კლდეკარი თერგზე; ენგურის, ბზიფის,
რიონის, ხობისა და სხვა მდინარეთა ვიწრობები), ზოგან კი ფართოვდებიან და
ქვაბულებს აჩენენ (ზემო სვანეთის, რაჭა-ლეჩხუმის, თრუსოს, თუშეთისა და სხვა.).
კავკასიონს პირობითად 3 ნაწილად ყოფენ: დასავლეთ, ცენტრალურ და აღმოსავლეთ
კავკასიონად. ცენტრალური კავკასიონი იმიჯნება დასავლეთ კავკასიონისაგან ზემო
ყუბანისა და ნენსკრის ხეობებით, ხოლო აღმოსავლეთ კავკასინისაგან ზემო თერგისა
და არაგვის ხეობებით. ეს საზღვრები მთავარ წყალგამყოფ ქედს ჭვიბერ-ყარაჩაისა და
ჯვრის უღელტეხილთან კვეთენ. ამრიგად, ცენტრალური კავკასიონი მთელი სიგრძით
შემოდის საქართველოში, დასავლეთ და აღმოსავლეთ კავკასიონი კი ნაწილობრივ.(ქსე.1991
წ.) |
